Beschermingsduur van het muziekauteursrecht

Auteursrecht duurt niet eeuwig. Zeventig jaar na het overlijden van de auteur vervalt het recht. Om precies te zijn: zeventig jaar na de eerste januari volgend op het jaar van overlijden. Daarom is veel klassieke muziek inmiddels vrij van auteursrecht.
 

Anoniem werk

Voor een werk dat onder een pseudoniem is geschreven of werk van een rechtspersoon — een instelling die wellicht nooit ophoudt te bestaan — geldt dat het auteursrecht vervalt zeventig jaar na de eerste openbaarmaking (uitvoering of druk) van het werk..
 

Auteursrecht erven

Wanneer de maker overlijdt, gaat het auteursrecht op zijn werk automatisch over op zijn wettelijke of testamentaire erfgenamen. Dit geldt alleen voor de exploitatierechten: het alleenrecht van de auteur om zijn werk te exploiteren. Maar de persoonlijkheidsrechten, die de auteur onder meer beschermen tegen drastische aantasting van zijn werk, vervallen automatisch. Tenzij de auteur iemand voor zijn persoonlijkheidsrechten heeft aangewezen in zijn testament of codicil.
 

Zeggenschap over een muziekwerk

Het muziekauteursrecht geeft de auteur zeggenschap over zijn werk, zowel bij ‘openbaarmaking’ als ‘verveelvoudiging’ ervan.
 

Openbaar maken

Openbaar maken is een creatie aan het publiek laten zien, horen of op een andere manier aanbieden. Denk aan liveoptredens, muziek in cafés of uitzendingen via radio, tv of internet.

Verveelvoudigen

Verveelvoudigen is kopieën maken van een creatie. Een platenmaatschappij zet bijvoorbeeld muziek op cd of dvd. Ook een bewerking is een vorm van verveelvoudiging. Voorbeeld van een bewerking is een vertaling van een songtekst of een arrangement van een compositie.
 

Internet

Steeds meer muziek wordt aangeboden via internet. Zo kunt u tegen betaling nummers of hele albums downloaden. Aanbieders van muzieksites maken de muziek niet alleen openbaar, ze verveelvoudigen het ook door middel van digitale muziekbestanden. Voor allebei betalen ze vergoedingen.
 

Rechten overdragen op een andere persoon of instantie

Veel muziekauteurs kiezen ervoor om hun exploitatierechten over te dragen. Ze laten het aan een andere persoon of organisatie over om hun muziekauteursrecht te exploiteren en vergoedingen te regelen voor gebruik van hun werk. Denk aan muziekuitgevers die op basis van een uitgavecontract (een deel van) de exploitatierechten overnemen om het werk van de auteur te promoten. Ruim 17.000 componisten en tekstdichters hebben de exploitatie van hun muziekauteursrecht overgedragen aan Buma/Stemra.
 

Persoonlijkheidsrechten niet overdraagbaar

Rechten overdragen kan alleen met exploitatierechten. Persoonlijkheidsrechten blijven altijd en alleen bij de auteur. Wil de auteur ook zijn exploitatierechten behouden, dan kan hij zelf een licentie verlenen aan degene die zijn creatie wil gebruiken. Met de licentie geeft de muziekauteur toestemming om het werk op een bepaalde manier te gebruiken.
 

Uitzonderingen op het muziekauteursrecht

Muziek kopiëren zonder toestemming van de rechthebbende mag niet volgens de Auteurswet. Maar er zijn uitzonderingen. Zo mag u wel een kopie maken van andermans werk als u het uitsluitend voor uzelf gebruikt. Dit is een zogenaamde thuiskopie of privékopie. Het is bijvoorbeeld toegestaan een cd te kopiëren naar een andere cd of cassette. Als u de kopie maar zelf maakt en alleen voor uzelf gebruikt.
 

Inbreuk op het muziekauteursrecht

Een muziekauteur hoeft niet te dulden dat iemand zomaar bijvoorbeeld een pornofilm maakt met zijn compositie erin. Of dat zijn songtekst onder andermans naam verschijnt. Dit zijn inbreuken op het muziekauteursrecht. En komt de auteur erachter dat er bijvoorbeeld illegale cd’s met zijn werk te koop zijn of dat zijn muziek te downloaden is? Ook dan is er sprake van inbreuk op het muziekauteursrecht. De auteur kan verdere verkoop verbieden of om vergoeding vragen voor bijvoorbeeld gederfde inkomsten.
 

Juridische sancties na inbreuk

Is bij een inbreuk geen schikking mogelijk tussen beide partijen, dan voorziet de Auteurswet in verschillende strafrechtelijke en civielrechtelijke sancties. Sommige inbreuken, zoals het beroeps- of bedrijfsmatig handelen in illegale cd’s, worden als misdrijf beschouwd, met een geldboete van maximaal € 45.378 en een gevangenisstraf van hoogstens vier jaar.